Kruizen en mollen: volgorde en aantal per toonsoort

Uitleg

De kwintencirkel bepaalt in welke volgorde kruizen (#) en mollen (b) aan een toonsoort worden toegevoegd, en hoeveel er dat zijn.

Volgorde van de kruizen: Fis - Cis - Gis - Dis - Ais - Eis - Bis (kortweg: F-C-G-D-A-E-B)

Volgorde van de mollen: Bes - Es - As - Des - Ges - Ces - Fes (de omgekeerde volgorde van de kruizen: B-E-A-D-G-C-F)

Aantal kruizen per toonsoort (elke stap één kruis meer):

  • G: 1 kruis (fis)
  • D: 2 kruizen (fis, cis)
  • A: 3 kruizen (fis, cis, gis)
  • E: 4 kruizen (fis, cis, gis, dis)
  • B: 5 kruizen (fis, cis, gis, dis, ais)
  • Fis: 6 kruizen (fis, cis, gis, dis, ais, eis)
  • Cis: 7 kruizen (fis, cis, gis, dis, ais, eis, bis)

Aantal mollen per toonsoort (elke stap één mol meer):

  • F: 1 mol (bes)
  • Bes: 2 mollen (bes, es)
  • Es: 3 mollen (bes, es, as)
  • As: 4 mollen (bes, es, as, des)
  • Des: 5 mollen (bes, es, as, des, ges)
  • Ges: 6 mollen (bes, es, as, des, ges, ces)
  • Ces: 7 mollen (bes, es, as, des, ges, ces, fes)

Alternatieven

Om de volgorde van de kruizen (Fis-Cis-Gis-Dis-Ais-Eis-Bis) te onthouden, telkens de eerste letter van elk woord:

  • F.C. Groningen draaft achter elke bal
  • Fiets Car Gaat Door Almelo En Borne
  • Frits Cornelis Geeft Die Arme Een Brood
  • Bea Gaat Circus Fietsen (voor de mollen omgekeerd: Fan De Solder Lamme Sus)

Om per toonsoort het aantal kruizen te onthouden (elk woord staat voor een toonsoort, met steeds één kruis meer):

  • GodDome Ant Eet 'n Broodje FISCIeS
  • Geef De Armen Een Bord Vis(fis) Cis
  • Geef Dan Aan Een Boer Fis Cis
  • Geef Die Aap Een Brom-Fiets Cadeau / Geef De Arme Een Bord FIS, CISca

Om per toonsoort het aantal mollen te onthouden (elk woord staat voor een toonsoort, met steeds één mol meer):

  • Friese Boeren Eten Alle Dagen Gort (ook: Finnen BESchouwen EStlanders AS DESkundige GESchiedschrijvers, of Frisse Boeren Eten Alle Dagen Groenten Capucijners)
  • Flink BESchonken EScortdames ASsisteren DESondanks GESchikt
  • Francienn BEStelt ESpresso AS DESert GEServeerd
  • Frits BEStudeert ESperanto AStrologie DESnoods GESchiedenis

Om andersom, vanaf het aantal voortekens, meteen de toonsoort te vinden (elk woord staat voor een toonsoort, op volgorde van het aantal voortekens):

  • Kruizen: (Carel) Geeft Daantje Altijd Een Bordje Fis — bijvoorbeeld het vierde woord "Altijd" bij 4 kruizen betekent toonsoort A.
  • Mollen: (Carel) Fietst Best Eng, Antwoordt Desiree Geschrokken — bijvoorbeeld het vijfde woord "Desiree" bij 5 mollen betekent toonsoort Des.