Uitleg
Een ezelsbrug voor de voorvoegsels die je bij eenheden en grootheden gebruikt, op volgorde van groot naar klein (van Tera tot Pico):
Tante Goele Maakt Koeken en Heeft Meer Droge Cornflakes Met u dan Nonkel Peter
Tera - Giga - Mega - kilo - hecto - deca - deci - centi - milli - micro - nano - pico
Elk woord met een hoofdletter geeft de eerste letter van een voorvoegsel: Tante(Tera) - Goele(Giga) - Maakt(Mega) - Koeken(kilo) - Heeft(hecto) - Meer Droge(deca/deci) - Cornflakes(centi) - Met(milli) - Nonkel(nano) - Peter(pico). De "u" staat letterlijk voor micro (het symbool µ), en "en"/"dan" zijn alleen verbindingswoorden zonder eigen voorvoegsel.
Deze voorvoegsels zet je vóór een grootheid (de eenheid die je meet) om aan te geven hoe groot of klein iets is, zonder dat je met heel lange getallen hoeft te werken. Ze werken hetzelfde bij elke grootheid:
- meter (m): kilometer (km), millimeter (mm), nanometer (nm) — bijvoorbeeld de dikte van een haar in micrometer (µm)
- gram (g): kilogram (kg), milligram (mg) — de dosering van medicijnen staat vaak in milligram
- byte (B): gigabyte (GB), terabyte (TB) — de opslagruimte van een harde schijf
- hertz (Hz): megahertz (MHz), gigahertz (GHz) — de kloksnelheid van een processor
- watt (W): kilowatt (kW) — het vermogen van een stopcontact of zonnepaneel
1 kilometer is dus altijd 1000 keer zo groot als 1 meter, en 1 kilogram altijd 1000 keer zo groot als 1 gram — het voorvoegsel bepaalt steeds dezelfde vermenigvuldigingsfactor, ongeacht welke grootheid erachter staat.
Let op bij computers: bij bytes werken kilo, mega en giga van oudsher net iets anders dan bij de rest. Computers rekenen in tweetallen (binair), en 2¹⁰ = 1024 ligt toevallig dicht bij 1000 — daarom wordt in de informatica vaak ×1024 gebruikt in plaats van ×1000. Een kilobyte is dan geen 1000 maar 1024 bytes, een megabyte geen 1000 kilobyte maar 1024 kilobyte (1.048.576 bytes), enzovoort. Dat verklaart waarom een harde schijf die als "1 TB" verkocht wordt (1.000.000.000.000 bytes, de decimale telling die fabrikanten gebruiken) in je besturingssysteem als maar zo'n 931 GB verschijnt (de binaire telling). Om dit onderscheid officieel te maken bestaan er sinds enkele jaren aparte binaire voorvoegsels: KiB, MiB, GiB (kibi-, mebi-, gibibyte), maar in de praktijk gebruiken de meeste mensen en programma's nog gewoon KB/MB/GB voor beide.
Alternatieven
- Tera Giga Mega kilo milli micro nano pico (zonder hecto/deca/deci/centi), met de machten van tien erbij: T = 10¹², G = 10⁹, M = 10⁶, k = 10³, m = 10⁻³, µ = 10⁻⁶, n = 10⁻⁹, p = 10⁻¹²
- Thuis ging moeder de microgolf netjes poetsen: Terra - Giga - Mega - (kilo - hecto - deca - deci - centi - milli) - micro - nano - pico